Metoda Pilates – gimnastyka XXI wieku

Pilates jest treningiem doskonale rzeźbiącym mięśnie i wysmuklającym sylwetkę.
W przeciwieństwie do innych form ćwiczeń, Pilates można wykonywać codziennie bez nadwyrężania mięśni i stawów. Efekty są widoczne już po kilku tygodniach, jednak należy ćwiczyć systematycznie i pod okiem wykwalifikowanego instruktora, który będzie potrafił dostrzec wady postawy, polecić odpowiednie ćwiczenie w celu ich korekty. Podstawą jest opanowanie i zrozumienie samej techniki. Można znać wszystkie ćwiczenia, ale bez zrozumienia jej techniki i zasad, nadal można wykonywać je niepoprawnie.
Technika Pilates uczy prawidłowego oddechu, polegającego na oddychaniu bocznym piersiowym, a nie tak jak oddycha większość osób przez skierowanie oddechu do przodu klatki piersiowej, co powoduje jej unoszenie, a co z kolei burzy naturalny kształt kręgosłupa. Prawidłowy oddech powoduje lepsze dotlenienie mięśni i mózgu, dzięki czemu cały organizm lepiej funkcjonuje. Dostrzegalna jest również u ćwiczących wyraźna poprawa samopoczucia. Płynne i pewne ruchy wyciszają umysł i uspokajają. Ćwiczenia wymagają dużej koncentracji i skupienia, polegają na wykonywaniu precyzyjnych i powolnych ruchów o niewielkim zasięgu. W Pilates odpowiednią jakość ruchu osiągamy dzięki kilku ważnym zasadom: koncentracji, oddychaniu, środkowaniu, kontroli, precyzji, ciągłym ruchu, izolacji oraz rutynie.
Pilates jest formą mentalną, wymaga skupienia umysłu na poszczególnych mięśniach, dzięki czemu zwiększa się świadomość naszego ciała, poznajemy swoje dolegliwości bólowe oraz możemy kontrolować postawę. Podstawą tej techniki jest uaktywnienie mięśni wewnętrznych, bardzo często tych, z których istnienia nie zdajemy sobie po prostu sprawy. Dzięki temu jesteśmy wstanie je wzmocnić, a w szczególności zwiększyć siłę mięśni brzucha, mięśni przykręgosłupowych, mięśni obręczy barkowej oraz pośladków.
Metoda Pilates jest formą treningu skierowaną dla każdego, niezależnie od wieku czy stopnia sprawności. Stanowi ona formę ćwiczeń idealną dla osób unikających wysiłku ze względu na bóle stawów, bóle pleców, słabe mięśnie oraz brak kondycji. Pilates jest formą statyczną, kompletnie nieobciążającą, dzięki czemu idealnie nadaje się dla osób z tzw. grup ryzyka – dla osób starszych i dla osób z nadwagą. Ćwiczenia Pilates nie przeciążają stawów, więzadeł i ścięgien, zwłaszcza kolanowych i barkowych. Wręcz przeciwnie, metoda ma właściwości rehabilitacyjne niwelując napięcia mięśniowe i ból. Delikatnie kształtuje mięśnie, wydłużając je i wysmuklając. Uczy kontroli nad własnym ciałem. Ćwiczenia Pilates, dzięki wzmocnieniu głębokich mięśni tułowia, poprawiają elastyczność, koordynację ruchową i równowagę, a kręgosłup staje się giętki i wytrzymały. Ma to szczególne znacznie dla osób dojrzałych, których mięśnie zaczynają słabnąć.
Metoda ta przynosi również doskonałe efekty w przypadku zapalenia stawów, gdzie bardzo ważne są odpowiednio dobrane ćwiczenia stymulujące wytwarzanie płynu maziowego. Delikatnie rozciągając całe ciało zaopatrujemy mięśnie i ścięgna w niezbędne składniki, co utrzymuje je w dobrym stanie. Zapobiegamy tym samym powstawaniu kontuzji układu kostnego, mięśniowego i więzadłowego. W wyniku poprawy krążenia nogi, plecy, szyja i ramiona rozluźniają się, a dzięki relaksacji zmniejszamy poziom stresu łagodząc ból i sztywność.
Częścią kręgosłupa najbardziej narażoną na zmiany zwyrodnieniowe jest jego odcinek lędźwiowy. Dlatego też większość dorosłych ludzi uskarża się na przewlekłe bóle właśnie tej części kręgosłupa. Jest wiele czynników, które mają wpływ na taki stan. Ogólne, takie jak: wiek, niska sprawność fizyczna, wysoki wzrost, nadwaga lub otyłość jak również wrodzone lub nabyte wady budowy stawów i kręgów, czy też wady postawy. Duże znaczenie ma rodzaj wykonywanej pracy, a szczególnie praca siedząca lub taka, która wymaga dźwigania, podnoszenia, schylania itd. Zbyt wysiłkowa lub wyczynowa aktywność sportowa, wysoki poziom stresu czy stany depresyjne mają również duży wpływ na stan naszego kręgosłupa.
Najskuteczniejszym sposobem profilaktyki jak i terapii bólów dolnej części pleców są odpowiednio dobrane i wyważone ćwiczenia fizyczne. Utrzymaniu linii kręgosłupa w pozycji neutralnej (tj. z zachowaniem naturalnych jego krzywizn) jest możliwe dzięki wzmocnieniu gorsetu mięśniowego grzbietu, brzucha i kończyn – oczywiście z zachowaniem zasady równowagi mięśniowej w czasie ćwiczeń.
Ból kręgosłupa może być również spowodowany nierównomiernym rozwojem antagonistycznych grup mięśniowych w obrębie kończyn dolnych, tułowia a także ogólnym osłabieniu mięśni posturalnych. Nie zwracamy również uwagi na swoje nawyki, na związaną z nimi postawę, aż do momentu pojawienia się bólu. Przyjmujemy daną postawę częściej niż inną. Nie jesteśmy świadomi lub też zapominamy, że dana postawa jest niepoprawna, aż staje się ona nawykiem. W zależności od postawy, jaką przyjmiemy nasze ciało będzie z biegiem czasu zmieniać kształty. Zaokrąglamy ramiona, co powoduje zapadanie się klatki piersiowej i skurczenie się mięśni piersiowych, a osłabienie oraz wydłużenie mięśni prostujących grzbiet. Zapadnięta klatka ogranicza pojemność płuc, a przez to zmniejsza dostarczanie tlenu do pracujących mięśni. Napinamy wówczas kark a kręgosłup zaokrągla się. Skutkiem tego powstają dysharmonie mięśniowe, mogące prowadzić do urazów.
Pilates jest właśnie jednym z treningów terapii przeciwdziałającym wszelkim tym dolegliwościom, którego podstawową częścią jest zachowanie naturalnego kręgosłupa. Wzmacnianie ciała powinno nastąpić po uprzednim skorygowaniu ustawienia: kręgosłupa, głowy, barków, miednicy oraz przy odpowiednim napięciu mięśni brzucha. To jedyny sposób, aby doprowadzić do prawidłowego wykonywania codziennych czynności, a przede wszystkim zapobiegać bólom krzyża, zmianom postawy oraz dysharmonii napięć mięśniowych.
Najlepsze rezultaty osiągną osoby cierpliwe. Nawet osoby sprawne fizycznie powinny rozpocząć od poziomu początkowego i każdy powinien pracować we własnym tempie, najważniejsza jest indywidualizacja. Pierwszym krokiem jest znalezienie naturalnej postawy a następnie stabilizacja. Potem należy opanować oddychanie. W żadnym ćwiczeniu nie powinno odczuwać się bólu czy dyskomfortu w okolicach odcinka lędźwiowego.
Większość z nas żyje w coraz większym napięciu prowadząc jednocześnie mało aktywny styl życia. Pilates dzięki swoim płynnym i pewnym ruchom wycisza umysł i uspokaja. A jeśli jeszcze poprawiamy przy tym swoją postawę, wzmocnimy mięsnie jak na siłowni, ale bez nadmiernego ich rozbudowywania, a ciało stanie się smukłe, elastyczne i jędrne, to czy nie można nazwać Pilatesa gimnastyką XXI wieku?

Beata Adamczyk
instruktor Pilates